Na lekcji trzeba szybko wpisać do kalendarza wtorkowe spotkanie, a niemieckie nazwy dni jeszcze się mylą. Po niemiecku wtorek to Dienstag, ale przy opisie stałego planu tygodnia przyda się inna forma.
Jedna końcówka zmienia „w piątek” w „w każdy piątek”
- Montag, Dienstag, Mittwoch, Donnerstag, Freitag, Samstag, Sonntag to dni od poniedziałku do niedzieli.
- Przy pojedynczym terminie użyj am, na przykład am Freitag.
- Przy powtarzającej się czynności użyj formy z -s, na przykład freitags.
- Sonnabend jest regionalnym określeniem soboty, używanym szczególnie na północy i w środkowych Niemczech.
Zapamiętaj siedem nazw razem z rodzajnikiem
Najłatwiej ułożyć dni w kolejności, tak jak w szkolnym planie. W języku niemieckim nazwy dni są rodzaju męskiego, dlatego uczę się ich od razu z rodzajnikiem der. Deutsche Welle w materiale Deutschtrainer podaje również formy liczby mnogiej, przydatne choćby w zdaniu o kolejnych poniedziałkach.
| Po polsku | Po niemiecku | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| poniedziałek | der Montag | die Montage |
| wtorek | der Dienstag | die Dienstage |
| środa | der Mittwoch | die Mittwoche |
| czwartek | der Donnerstag | die Donnerstage |
| piątek | der Freitag | die Freitage |
| sobota | der Samstag | die Samstage |
| niedziela | der Sonntag | die Sonntage |
Wszystkie siedem nazw kończy się na -tag, z jednym widocznym wyjątkiem: Mittwoch. Wymowa też podpowiada, na co zwrócić uwagę: końcowe g w tych słowach brzmi jak „k”, a ch w Mittwoch wymaga niemieckiego, miękkiego szelestu. Tę listę łatwiej odtworzyć z pamięci, gdy rytmicznie powtarzasz ją od poniedziałku do niedzieli.
Przy jednym terminie wybierz „am”, przy zwyczaju końcówkę „-s”
W kalendarzu widnieje jedno spotkanie w czwartek? Powiesz am Donnerstag. Gdy opisujesz coś, co odbywa się w każdy czwartek, użyj donnerstags. To rozróżnienie chroni przed częstą niejasnością: czy mowa o konkretnym terminie, czy o stałym rytmie.
| Sytuacja | Forma | Przykład |
|---|---|---|
| Jedno wydarzenie w poniedziałek | am Montag | Am Montag habe ich Deutsch. (W poniedziałek mam niemiecki.) |
| Powtarzające się zajęcia w poniedziałki | montags | Montags lerne ich Deutsch. (W poniedziałki uczę się niemieckiego.) |
| Jedno wydarzenie w weekend | am Wochenende | Am Wochenende besuche ich meine Familie. (W weekend odwiedzam rodzinę.) |
W nauce najbardziej przydaje mi się zestawianie tych form parami: am Freitag i freitags. W zdaniu Ich arbeite am Freitag chodzi o jeden piątek, a w Ich arbeite freitags o piątki jako stały element planu. Forma z końcówką -s nie potrzebuje tu rodzajnika.
„Samstag” i „Sonnabend” oznaczają ten sam dzień
Jeśli w rozmowie pojawi się Sonnabend, nadal chodzi o sobotę. Duden oznacza to słowo jako regionalne, szczególnie północnoniemieckie i środkowoniemieckie; wskazuje też, że w innych regionach spotyka się przede wszystkim formę Samstag. W codziennej nauce najlepiej zapamiętać Samstag jako podstawową nazwę, a Sonnabend rozpoznawać jako regionalny wariant.
Ta różnica może zaskoczyć podczas wyjazdu albo w materiałach z różnych części krajów niemieckojęzycznych. Obie nazwy odnoszą się do soboty, więc usłyszane Sonnabend nie oznacza dodatkowego dnia tygodnia.
W nazwie dnia pisz wielką literę, w „montags” małą
W niemieckim nazwy dni zapisuje się wielką literą, bo są rzeczownikami: Heute ist Montag (Dziś jest poniedziałek), am Dienstag (we wtorek). Kiedy jednak dzień staje się przysłówkiem oznaczającym powtarzalność, zapis zmienia się na małą literę: montags, dienstags, sonntags.
Podobnie odróżnisz am Mittwoch od mittwochs. Pierwsza forma wskazuje konkretną środę, druga opisuje czynność wykonywaną w środy. Przy planowaniu tygodnia możesz więc sprawdzić dwa szczegóły naraz: wielka litera wskazuje nazwę dnia, a końcowe „-s” regularny zwyczaj.
Powtarzaj dni na głos, korzystając z własnego planu
Sucha lista szybko ulatuje z pamięci, ale zdania z codziennego planu łatwiej sobie przypomnieć. Ułóż siedem krótkich przykładów, takich jak Am Montag lerne ich (W poniedziałek się uczę) czy Samstags spiele ich Fußball (W soboty gram w piłkę nożną), a potem spróbuj odtworzyć niemieckie nazwy bez patrzenia na tabelę.
Na koniec podmień pojedynczy termin na czynność powtarzalną. Wtedy poniedziałkowy wpis am Montag zmieni się w nawyk montags, a nazwy dni zaczną działać w rozmowie, nie tylko na kartce.
