Przy kasie słyszysz „vierundzwanzig Euro” i przez moment zastanawiasz się, czy chodzi o 24, czy 42. Po niemiecku 24 to vierundzwanzig, choć w tej liczbie najpierw padają jedności, a dopiero potem dziesiątki. Ten przestawiony szyk bywa mylący, zwłaszcza gdy trzeba szybko coś zanotować.
Do setki wystarczy opanować podstawy i jeden odwrócony szyk
- 0–20 najlepiej zapamiętać jako osobne formy.
- 21–99 składa się zwykle według wzoru: jedności + und + dziesiątki.
- 16, 17, 30, 60 i 70 mają pisownię, której nie da się w pełni przewidzieć z podstawowych form.
- W słuchaniu najpierw zanotuj usłyszaną jedność, a potem dopisz dziesiątkę.
Od null do hundert w jednej tabeli
W niemieckim 0 to null, a 100 to hundert lub einhundert. Poniżej liczebniki główne zapisane słownie; dziesiątki stoją w tej samej kolumnie co liczby złożone, żeby łatwiej było dostrzec ich budowę.
| Liczba | Po niemiecku | Liczba | Po niemiecku | Liczba | Po niemiecku | Liczba | Po niemiecku |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 0 | null | 25 | fünfundzwanzig | 50 | fünfzig | 75 | fünfundsiebzig |
| 1 | eins | 26 | sechsundzwanzig | 51 | einundfünfzig | 76 | sechsundsiebzig |
| 2 | zwei | 27 | siebenundzwanzig | 52 | zweiundfünfzig | 77 | siebenundsiebzig |
| 3 | drei | 28 | achtundzwanzig | 53 | dreiundfünfzig | 78 | achtundsiebzig |
| 4 | vier | 29 | neunundzwanzig | 54 | vierundfünfzig | 79 | neunundsiebzig |
| 5 | fünf | 30 | dreißig | 55 | fünfundfünfzig | 80 | achtzig |
| 6 | sechs | 31 | einunddreißig | 56 | sechsundfünfzig | 81 | einundachtzig |
| 7 | sieben | 32 | zweiunddreißig | 57 | siebenundfünfzig | 82 | zweiundachtzig |
| 8 | acht | 33 | dreiunddreißig | 58 | achtundfünfzig | 83 | dreiundachtzig |
| 9 | neun | 34 | vierunddreißig | 59 | neunundfünfzig | 84 | vierundachtzig |
| 10 | zehn | 35 | fünfunddreißig | 60 | sechzig | 85 | fünfundachtzig |
| 11 | elf | 36 | sechsunddreißig | 61 | einundsechzig | 86 | sechsundachtzig |
| 12 | zwölf | 37 | siebenunddreißig | 62 | zweiundsechzig | 87 | siebenundachtzig |
| 13 | dreizehn | 38 | achtunddreißig | 63 | dreiundsechzig | 88 | achtundachtzig |
| 14 | vierzehn | 39 | neununddreißig | 64 | vierundsechzig | 89 | neunundachtzig |
| 15 | fünfzehn | 40 | vierzig | 65 | fünfundsechzig | 90 | neunzig |
| 16 | sechzehn | 41 | einundvierzig | 66 | sechsundsechzig | 91 | einundneunzig |
| 17 | siebzehn | 42 | zweiundvierzig | 67 | siebenundsechzig | 92 | zweiundneunzig |
| 18 | achtzehn | 43 | dreiundvierzig | 68 | achtundsechzig | 93 | dreiundneunzig |
| 19 | neunzehn | 44 | vierundvierzig | 69 | neunundsechzig | 94 | vierundneunzig |
| 20 | zwanzig | 45 | fünfundvierzig | 70 | siebzig | 95 | fünfundneunzig |
| 21 | einundzwanzig | 46 | sechsundvierzig | 71 | einundsiebzig | 96 | sechsundneunzig |
| 22 | zweiundzwanzig | 47 | siebenundvierzig | 72 | zweiundsiebzig | 97 | siebenundneunzig |
| 23 | dreiundzwanzig | 48 | achtundvierzig | 73 | dreiundsiebzig | 98 | achtundneunzig |
| 24 | vierundzwanzig | 49 | neunundvierzig | 74 | vierundsiebzig | 99 | neunundneunzig |
| 100 | hundert / einhundert |
Od 21 do 99 najpierw usłyszysz jedności
Polskie „dwadzieścia cztery” zaczyna się od dziesiątek, niemieckie vierundzwanzig od jedności: dosłownie „cztery i dwadzieścia”. Wzór to jedności + und + dziesiątki, a całość zapisuje się jako jedno słowo.
Ta kolejność może odwrócić liczbę w głowie. Przy 42 usłyszysz zuerst zwei, potem und, a na końcu vierzig: zwei-und-vierzig. Uważam, że najłatwiej utrwalić szyk, gdy przy każdej liczbie wypowiada się jej części po polsku: „dwa i czterdzieści”, zamiast próbować od razu zapamiętać cały długi wyraz.
Jedynka zmienia formę w liczbie złożonej: samodzielne eins staje się ein przed und, stąd einundzwanzig. Nie mówimy „einsundzwanzig”.
Pięć form lepiej zapamiętać osobno
Regularność niemieckich liczebników ma kilka wyraźnych wyjątków. Warto od razu utrwalić sechzehn i siebzehn, bo tracą część formy znanej z sechs i sieben; podobne skrócenia widać w dziesiątkach sechzig i siebzig.
Najbardziej wyróżnia się dreißig, czyli 30, zapisywane przez ß. Pozostałe dziesiątki od 40 do 90 kończą się na -zig. Duden potwierdza zapis tych liczebników jako form złożonych, a rozpoznawanie ich części pomaga uniknąć literówek w długich wyrazach.
W wymowie przydają się trzy wskazówki: niemieckie z brzmi jak polskie „c”, ei przypomina „aj”, a ie to długie „i”. Polskie zapisy typu „cwan-cich” są tylko przybliżeniem; przy ü w fünf i zwölf lepiej posłuchać nagrania, na przykład w materiale Deutsche Welle do nauki niemieckich liczb.
Przy cenie zapisz jedności, zanim dopiszesz dziesiątki
Przy szybkiej rozmowie usłyszana liczba może trafić do notatki w odwrotnej kolejności. Pomaga mała procedura: zapisz najpierw pierwszą część, tę przed und, a po usłyszeniu drugiej ustaw ją jako dziesiątki.
| Sytuacja | Co może pójść nie tak | Co zrobić |
|---|---|---|
| Słyszysz vierundzwanzig | Możesz zapisać 42, bo vier pada przed zwanzig | Zanotuj vier jako jedności, zwanzig jako dziesiątki, potem odczytaj wynik jako 24 |
| Słyszysz einundfünfzig | Samodzielne eins może podpowiadać niewłaściwą formę | Rozpoznaj skrócone ein przed und i połącz je z fünfzig: 51 |
| Myli Ci się dreizehn z dreißig | Końcówki -zehn i -ßig wskazują różne liczby | Powtórz parę na głos: dreizehn to 13, dreißig to 30 |
Przy cenie lub numerze telefonu powtórzenie całej liczby daje szansę na szybką korektę: „vierundzwanzig, richtig?” Prawdę mówiąc, taka krótka kontrola jest praktyczniejsza niż zgadywanie po polskim szyku.
Powtarzaj liczby w losowej kolejności
Liczenie od zera do stu płynnie nie zawsze wystarcza, gdy ktoś poda cenę albo numer poza kolejnością. Zasłaniaj tabelę i losuj liczby z różnych dziesiątek, szczególnie takie, które łatwo odwrócić, jak 24, 42, 58 i 85.
Dobry trening trwa kilka minut: odczytaj liczbę cyframi, powiedz ją po niemiecku, a potem odtwórz zapis bez patrzenia. Gdy forma słowna jest trudna, rozbij ją na części, na przykład acht-und-fünfzig, a dopiero później powiedz cały wyraz achtundfünfzig.
Jedności przed dziesiątkami i liczby przestają się odwracać
Gdy słyszysz niemiecką liczbę złożoną, najpierw wychwyć jedności, potem dziesiątki. Po utrwaleniu wyjątków takich jak sechzehn, siebzehn i dreißig łatwiej rozpoznasz wzór, a tabela stanie się punktem kontroli, nie listą do wykucia od początku do końca.
